Personenvennootschappen

Met het wetsvoorstel ‘Personenvennootschappen' gaan de maatschap, VOF en CV ingrijpend op de schop. Deze rechtsvormen maken plaats voor ‘de vennootschap'. Voor u als ondernemer is het van belang om te weten wat de civielrechtelijke en fiscale gevolgen zijn. Vooral de wijzigingen voor rechtspersoonlijkheid, aansprakelijkheid en toe- en uittreding van vennoten zijn aanzienlijk. De ingangsdatum per 1 januari 2008 is uitgesteld. Naar verwachting treedt de wet in werking op 1 januari 2009.

Nieuwe vennootschapsvormen

Het huidige onderscheid tussen bedrijf (VOF en CV) en beroep (maatschap) vervalt. Zowel de (openbare) maatschap als de vennootschap onder firma heet voortaan openbare vennootschap. De nieuwe vennootschapsvormen zijn:

• Stille vennootschap of niet openbare vennootschap
• Openbare vennootschap (OV)
• Openbare vennootschap met één of meer commanditaire vennoten (CV)
• Openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (OVR)
• Openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid met één of meer commanditaire vennoten (CVR)

Stille vennootschap of niet openbare vennootschap

De stille vennootschap is te vergelijken met de huidige stille maatschap. De vennoten treden niet onder gemeenschappelijke naam naar buiten en zijn slechts voor gelijke delen voor schulden van de vennootschap aansprakelijk. Wel krijgt de stille vennootschap een afgescheiden vermogen (zakelijk vermogen). Dit betekent dat alleen schuldeisers van de stille vennootschap zich mogen verhalen op het zakelijke vermogen van de vennoten. De stille vennootschap hoeft zich niet in te schrijven in het Handelsregister.

Openbare venootschap (OV)

De openbare vennootschap is te vergelijken met de huidige VOF, CV en openbare maatschap. Deze huidige vormen worden automatisch omgezet in openbare vennootschappen. De vennoten treden onder gemeenschappelijke naam naar buiten, en zijn ieder hoofdelijk (voor het geheel) aansprakelijk voor schulden van de vennootschap. Voor vennoten van de huidige VOF verandert er niet zo veel. Vennoten van een openbare maatschap worden met de nieuwe wet wel geconfronteerd met een verzwaring.
Nu zijn maten in een maatschap nog aansprakelijk voor gelijke delen. Bij de inwerkingtreding van de nieuwe wet zijn ook zij hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de vennootschap. Uitzondering hierop zijn situaties waarbij opdracht is gegeven aan een OV en de aansprakelijkheid volgt uit een fout die niet is gemaakt door alle vennoten. Alle openbare vennootschappen moeten zich inschrijven in het Handelsregister. Zijn de vennoten beperkt vertegenwoordigingsbevoegd, dan kan de vennootschap zich pas op die beperking beroepen, nadat dit is ingeschreven in het Handelsregister. Met betrekking tot dit laatste komt er een overgangsregeling. Vennoten hebben tot drie maanden nadat de nieuwe wet in werking is getreden, de mogelijkheid om afwijkingen in de vertegenwoordigingsbevoegdheid op te nemen in hun vennootschapsovereenkomst en de inschrijving in het Handelsregister in orde te maken. Na deze termijn kan de vennootschap zich pas beroepen op een beperking in vertegenwoordigingsbevoegdheid, als dit blijkt uit het Handelsregister.

Openbare vennootschap met één of meer commanditaire vennoten (CV)

Commanditaire vennoten (‘stille vennoten') zijn niet hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de CV. Tenzij ze zich, tegen de regels in, teveel bemoeien met rechtshandelingen door de besturende vennoten die samenhangen met de dagelijkse gang van zaken. Wel mogen ze invloed hebben op besluiten die daarbuiten liggen, zoals de aankoop van een bedrijfspand. Alle andere vennoten (beherend/besturend) zijn wel hoofdelijk aansprakelijk.

Rechtspersoonlijkheid

Een OV en een CV kunnen kiezen voor rechtspersoonlijkheid. Een rechtspersoon kan eigenaar worden van goederen die bijvoorbeeld eerst toebehoorden aan de vennoten, maar kan ook contracteren. Goederen hoeven dus niet meer alleen op naam van vennoten te staan. De openbare vennootschap die vanaf haar ontstaan rechtspersoonlijkheid wenst, moet notarieel worden opgericht. Uit de naam moet de rechtspersoonlijkheid blijken, bijvoorbeeld ‘De Bron OVR' of ‘De Bron CVR'. Uiteraard moet ook vermogen, goederen of arbeid worden ingebracht door de vennoten. Voor bestaande OV's die rechtspersoonlijkheid wensen geldt hetzelfde.

Verschillen BV en OVR

• Aan de OVR ligt een contract ten grondslag. De bv wordt vooral beheerst door wet en statuten.
• Toetreders van een OVR worden partij bij het vennootschapscontract en moeten door alle vennoten worden goedgekeurd. Aandeelhouders in een bv hebben weliswaar zeggenschap, maar vormen niet altijd de vennootschap.
• Anders dan de crediteuren van aandeelhouders van een bv, kunnen de privécrediteuren zich niet verhalen op het deelgenootschap van de vennoot in het vermogen van de OVR.
• De aandeelhouder van een bv is niet aansprakelijk voor schulden van de bv, maar slechts tot het bedrag dat hij moet storten op zijn aandelen. Vennoten van een OV(R) zijn hoofdelijk aansprakelijk voor schulden van de OV(R).
• De OVR kan niet zoals een bv gebruik maken van de mogelijkheid tot fusie en splitsing, maar kan zich onder voorwaarden wel ontdoen van rechtspersoonlijkheid.

Omzetting van OV naar OVR

Omzetting van een OV naar een OVR vereist een (nieuwe) notariële akte. Weliswaar moeten goederen uit het vermogen van de OV worden overgedragen aan de OVR, maar de overgang van contracten en schulden van OV naar OVR gaat eenvoudiger. Door de rechtspersoonlijkheid treedt de OVR als het ware in de positie van de OV, zonder dat contractspartijen en schuldeisers daarvoor toestemming moeten geven.

Van OVR naar BV

De stap van de OVR naar een bv is klein. Het vermogen wordt omgezet, zonder dat levering is vereist. Vennoten hebben recht op schadeloosstelling als zij hun positie als vennoot niet willen verruilen voor aandeelhouder in de bv. Terugkeer uit de BV naar de OVR en van OVR naar OV is ook mogelijk.

Uittreding en opvolging

De OV(R) of de CV(R) wordt tegenover een uittreder ontbonden en voortgezet door tenminste twee overblijvers. Het deelgenootschap van de uittreder gaat op de overblijvers over. De uittreder heeft recht op een vergoeding. Bij opvolging wordt een nieuwe vennoot partij bij het contract en zal overgang van het deelgenootschap plaatsvinden aan de opvolger. De uittreder blijft nog vijf jaar na uitschrijving uit het Handelsregister tegenover crediteuren aansprakelijk voor opeisbare schulden van de vennootschap op het moment van uittreding. Een opvolger is niet aansprakelijk voor schulden van de vennootschap die zijn ontstaan vóór zijn toetreding. Ongeacht uittreding of opvolging kunnen zakelijke crediteuren zich toch steeds verhalen op het zakelijke vermogen.

Inkomsten- en vennootschapsbelasting

De winst wordt in beginsel belast bij de vennoten: met inkomstenbelasting als die vennoot een natuurlijk persoon is en met vennootschapsbelasting als die persoon hiervoor belastingplichtig is. Het vermogen en resultaat van een OVR en CVR wordt rechtstreeks toegerekend aan de vennoten. De vennoten/natuurlijke personen hebben toegang tot fiscale ondernemersfaciliteiten, zoals de mkb-winstvrijstelling en zelfstandigenaftrek. Wordt een OVR omgezet in een bv, dan kunnen de vennoten/natuurlijke personen een beroep doen op de faciliteit voor de geruisloze inbreng in een BV. Wordt een bv omgezet in een OVR en zijn de vennoten natuurlijke personen, dan kan een beroep worden gedaan op de geruisloze terugkeerfaciliteit uit de bv.

Overdrachtsbelasting en vrijstellingen

Voor de OVR en de CVR is in veel situaties sprake van heffing van overdrachtsbelasting. Er zijn daarom vrijstellingen voorgesteld voor rechtsvormen die wijzigen van een OV/CV in een OVR of CVR (en in een bv) én rechtsvormen die wijzigen van een OVR of CVR (en BV) in een OV of CV door het prijsgeven van rechtspersoonlijkheid. De omzetting van een bv in een OVR met rechtspersoonlijkheid en omgekeerd is geen belastbaar feit voor de overdrachtsbelasting vanwege het behoud van rechtspersoonlijkheid. Deze omzettingen kennen daarom geen vrijstelling.

Persoonlijk advies

Uiteraard wilt u als ondernemer weten wat de gevolgen van de Nieuwe Wet Personenvennootschappen voor u zijn. Om er zeker van te zijn dat u goed bent voorbereid, is het zinvol om uw adviseur te raadplegen over de kansen en bedreigingen voor uw onderneming.