Eigenwijze strategievorming in het MKB
Binnen het MKB geniet strategische planning geen bijzondere populariteit. MKB-ondernemers vertrouwen liever op hun ondernemerschap en opportunisme. Daarmee worden ondernemerschap en opportunisme enerzijds en strategische planning anderzijds, als elkaars tegenstellingen gepresenteerd. Ten onrechte, want er blijkt wel degelijk een verband te bestaan tussen strategische planning en succes, óók in het MKB.
Strategische planning
Bij strategische planning kunt u aan de ene kant denken aan een uitputtende analyse van interne en externe factoren, om op basis daarvan te komen tot een nauwkeurige voorspelling van de toekomst van het bedrijf. Met een cijfermatige onderbouwing is dat een prima basis voor een businessplan, dat binnen een jaar of twee in de prullenbak kan omdat de werkelijkheid toch anders blijkt te zijn.
De andere kant van het spectrum wordt gevormd door een reactieve strategie. In deze situatie wachten ondernemingen af wat er gebeurt, om daar vervolgens zo adequaat mogelijk op te reageren. Er wordt nauwelijks proactief gereageerd, er wordt beperkt gebruik gemaakt van informatie van buitenaf of analyses van binnenuit en activiteiten vinden weinig planmatig plaats. Ondernemingen met een reactieve strategie zijn doorgaans minder succesvol dan ondernemingen die ‘iets' doen aan strategische planning.
Tussen beide uitersten kunnen drie varianten van strategische planning worden onderscheiden:
- Opportunistische strategie
- Mijlpalenplanning
- Uitgebreide bedrijfsplanning
Opportunistische strategie
Bij een opportunistische strategische planning beschikt u over een zeer basaal plan en een globaal beeld van de toekomst. Het maakt niet uit of u uw plannen aan het papier hebt toevertrouwd. U houdt zich globaal aan uw plannen, u weet in grote lijnen wat u wilt bereiken. Echter, wanneer zich een interessante mogelijkheid voordoet, speelt u daar snel en flexibel op in. Uw plannen veranderen gewoon mee met de omstandigheden.
Het is een combinatie van cijfers, ervaring en gevoel op basis waarvan u weet waar het succes te halen is en waardoor het wordt bepaald. U heeft geen systematische benadering om tot planvorming te komen. Maar u bent zeker niet reactief, integendeel: u reageert juist proactief op de omstandigheden en weet mogelijkheden optimaal te benutten.
Mijlpalenplanning
Bij de mijlpalenplanning heeft u de gewenste ontwikkelingsrichting van uw onderneming helder voor ogen. U kent de sterke en zwakke punten van uw onderneming en heeft een goed beeld van het speelveld waarop u actief bent. Of hieraan een grondige gestructureerde analyse vooraf is gegaan, maakt niet zo veel uit. U weet welke klanten en projecten het meest bijdragen aan uw resultaat. U kent uw belangrijkste concurrenten en u heeft goed inzicht in uw kosten en de ontwikkeling daarvan.
Bij het opstellen van de plannen en het bepalen van de strategische richting heeft u een paar sleutelfiguren uit uw organisatie betrokken. Met betrekking tot de ontwikkeling van uw onderneming richt u zich vooral op de eerstvolgende belangrijke mijlpaal: de meest cruciale punten die als eerste dienen te worden gerealiseerd om uw lange termijndoelen te bereiken. Als ondernemer houdt u vanzelfsprekend uw ogen goed open om interessante mogelijkheden niet aan u voorbij te laten gaan. Maar deze mogen het realiseren van de mijlpaal en de gekozen ontwikkelingsrichting niet verstoren. Uw plannen zijn tevens de plannen van uw bedrijf.
Uitgebreide bedrijfsplanning
Bij de uitgebreide bedrijfsplanning worden concrete meetbare doelstellingen geformuleerd. Interne en externe gegevens worden op een systematische wijze verzameld. U heeft inzicht in de belangrijkste ontwikkelingen, de rentabiliteit van uw belangrijkste PMC's (product/markt-combinaties), een goed beeld van uw marktaandeel, uw eigen onderscheidende vermogen en de concurrentieverhoudingen. Dit is het resultaat van analyses, die op een gestructureerde wijze zijn uitgevoerd. De uitgevoerde analyses zijn vooral gericht op het reduceren van strategische onzekerheden.
Medewerkers worden bewust betrokken bij het proces van planvorming. Enerzijds voor het draagvlak en anderzijds vanwege hun kennis van de processen en de markt. Op onderdelen weten zij nou eenmaal meer dan u. De verdere ontwikkeling van uw onderneming is gebaseerd op een keuze uit een aantal goed onderbouwde alternatieven. Uw plannen worden financieel goed onderbouwd en vormen een uitstekende leidraad voor de komende jaren. De opgestelde plannen zijn daarmee op de eerste plaats de bedrijfsplannen.
Samenhang
Welke van deze varianten het beste bij u en uw onderneming past is afhankelijk van een aantal factoren. Wanneer u nog maar net bent gestart met uw onderneming en lekker wilt pionieren, voegt een uitgebreide bedrijfsplanning doorgaans weinig toe. Simpelweg omdat er te veel onzeker- of onduidelijkheden zijn om uw onderneming vast te leggen op een rigide plan. Veel ondernemers noemen deze pioniersfase de leukste periode in de ontwikkeling van hun bedrijf. Het kan ook zijn dat uw bedrijf inmiddels flink groter is geworden en dat u zich bevindt in een complexe marktsituatie, met veel strategische onzekerheden. In dat geval kan een gestructureerde bedrijfsplanning vanzelfsprekend veel waarde toevoegen en houvast bieden.
Quick scan
Als u wilt vaststellen in welke fase van ontwikkeling uw onderneming zich bevindt, kunt u een ‘quick scan' doen. Onderstaand treft u een vragenlijst aan die u ondersteunt bij deze analyse. Ook treft u vragenlijsten aan die u ondersteunen bij het analyseren van uw interne organisatie en uw concurrentiepositie, in relatie tot de fase van ontwikkeling waarin uw onderneming zich bevindt.
Vragenlijst I - Greiner
Vragenlijst II - 7S'en model
Vragenlijst III - 5F's model
Raadpleeg uw DKN adviseur
Welk type strategische planning het beste bij u past is onder meer afhankelijk van het type ondernemer dat u bent en de fase van ontwikkeling waarin uw bedrijf zich bevindt. Hij helpt u bij uw strategievorming.
Brochure: Eigenwijze strategievorming
'Eigenwijze strategievorming' leest u hoe u opportunisme, ondernemerschap en strategische planning kunt combineren om tot succes te komen.