Successiewet en Bedrijfsopvolging

Successiewet en Bedrijfsopvolging

De belastingwet kent veel faciliteiten voor bedrijfsopvolging om fiscale belemmeringen zoveel mogelijk te voorkomen. De bedrijfsopvolgingsregeling in de Successiewet biedt drie faciliteiten: een soepele waardering van het ondernemingsvermogen, een vrijstelling van 75% én een betalingsregeling. De regeling kan veel vaker worden toegepast dan veel ondernemers denken.

Bedrijfsopvolgingsregeling in Successiewet

De bedrijfsopvolgingsregeling in de Successiewet is van toepassing bij het schenken of vererven van het vermogen van een persoonlijke onderneming (zoals een eenmanszaak of firma-aandeel) én aanmerkelijk-belangaandelen in een actieve bv. Om hiervan gebruik te maken moet u bij de Belastingdienst een verzoek indienen, vóórdat de aanslag successie- of schenkingsrecht op de overgang van het ondernemingsvermogen onherroepelijk vaststaat.

Waarderingsfaciliteit

Volgens de Successiewet moet ondernemingsvermogen worden gewaardeerd op de waarde van het vermogen in het economisch verkeer, inclusief de voor overdracht vatbare goodwill, maar tenminste op de liquidatiewaarde. Deze waardering moet plaatsvinden op het tijdstip van de schenking of de sterfdatum. Is de liquidatiewaarde hoger dan de going-concernwaarde, dan biedt de wet de mogelijkheid om het verschil buiten de heffing te houden. De verkrijger (of de bv) moet de onderneming dan wel minstens vijf jaar voortzetten.

Aanvullende voorwaarden bij schenking

• Voorafgaand aan de schenking moet de schenker de onderneming zelf tenminste vijf jaar hebben gedreven.
• Bij schenking van aandelen moeten deze minimaal vijf jaar tot het aanmerkelijk belang van de schenker hebben behoord.
• De schenker moet op het moment van schenking minimaal 55 jaar zijn of voor meer dan 45% arbeidsongeschikt.

Vrijstelling van 75%

Bij schenking of vererving van ondernemingsvermogen is 75% onder voorwaarden vrijgesteld van de heffing van schenkings- of successierecht. De vrijstelling wordt toegepast op de going-concernwaarde (de waarde van de onderneming als die wordt voortgezet).

Ondernemingsvermogen
Voor persoonlijke ondernemers omvat het ondernemingsvermogen het volledige vermogen van de onderneming, zoals dat op de balans staat. Bij bv's is de faciliteit beperkt tot het ‘echte' ondernemingsvermogen in de bv. De schenker of erflater moet bovendien een aanmerkelijk belang (tenminste 5% van het geplaatste aandelenkapitaal) in de bv hebben. Aandelen in een beleggings-bv tellen niet mee. Bij een holdingstructuur kan het ondernemingsvermogen geconsolideerd worden beoordeeld. De houdstervennootschap moet dan wel het beleid in de dochtervennootschap (mede)bepalen.

Versoepeling vrijstelling beleggingen

Het onderscheid tussen ondernemingsvermogen en beleggingen in de bv is niet altijd duidelijk. De wet kent daarom een versoepeling. Beleggingen tot maximaal 15% van de waarde van de aandelen in de bv zijn alsnog voor 75% vrijgesteld. Deze versoepeling is voor de praktijk van groot belang.

Holdingstructuur: geconsolideerd beoordelen

Bij een holdingstructuur kan geconsolideerd worden beoordeeld of er sprake is van ondernemersvermogen. De eis dat ‘de houdstervennootschap het beleid in de dochtervennootschap bepaalt of medebepaald' is versoepeld door Financiën. De holding moet tenminste 50% van de aandelen in de dochtervennootschap in handen hebben, om aan de eis te voldoen. Bij dat aandelenbezit is de holding niet vereist de dochtervennootschap te besturen. Daardoor kan de vrijstelling ook worden toegepast op aanmerkelijk-belangaandelen in een passieve holding.

Terbeschikkingstellingregeling (TBS) en vrijstelling

Vermogen dat onder de terbeschikkingstellingregeling (TBS) valt, komt niet in aanmerking voor de vrijstelling. Dit vermogen wordt voor de heffing van inkomstenbelasting wél als ondernemingsvermogen aangemerkt, maar voor de bedrijfsopvolgingsregeling in de Successiewet niet. Verhuurt u als directeur-grootaandeelhouder een pand aan uw bv, dan doet u er verstandig aan dat pand vóór de overdracht in de bv onder te brengen.

Ruime toepassingsmogelijkheden Successiewet

De Successiewet kan ook worden toegepast bij overgangsvormen die niet als schenking of vererving van ondernemingsvermogen kunnen worden aangemerkt. Bijvoorbeeld als een onderneming bij vererving overgaat door middel van een legaat tegen inbreng van waarde, of als bij reguliere verkoop de koopsom (gedeeltelijk) wordt kwijtgescholden door middel van schenking. Ook kan vrijstelling van toepassing zijn bij het overlijden van de partner van de ondernemer, zelfs als zij op huwelijkse voorwaarden zijn getrouwd.

Gevolgen voor testamenten

Bij vererving van ondernemingsvermogen kan de bedrijfsopvolgingsregeling uitsluitend worden toegepast door de verkrijger die de IB-onderneming vijf jaar voortzet of de aanmerkelijk-belangaandelen in zijn of haar bezit houdt. Andere erfgenamen profiteren niet van de regeling.

Uitstel van betaling

De bedrijfsopvolgingsregeling biedt de mogelijkheid tot uitstel van betaling. Bijvoorbeeld voor het successierecht dat verschuldigd is over het restant (25%) van het verkregen ondernemingsvermogen of de aanmerkelijk-belangaandelen. Deze aanslag moet na tien jaar in één termijn worden betaald. Over het uitstel is de reguliere invorderingsrente verschuldigd. De voorwaarden om uitstel van betaling te verkrijgen zijn vrijwel hetzelfde als bij de 75%-vrijstelling.

Wet Schenk-en Erfbelasting

De huidige Staatssecretaris van Financiën heeft in april 2008 aangekondigd dat hij van plan is de huidige Successiewet 1956 te veranderen in de Wet Schenk-en Erfbelasting. Het is zijn ambitie om lagere tarieven in te voeren, de wet eenvoudiger te maken, constructies aan te pakken en de opbrengst in stand te houden. De bedrijfsopvolgingsregeling zal in de toekomst eenvoudiger worden vormgegeven. Wanneer de nieuwe wet wordt ingevoerd is nog niet bekend. De Staatssecretaris streeft naar 1 juli 2010.

Persoonlijk advies

Bij een bedrijfsoverdracht in de familiesfeer kan de bedrijfsopvolging in de Successiewet een fors fiscaal voordeel opleveren. De regeling kan veel vaker worden toegepast dan veel ondernemers denken. Neem voor het uitzetten van de beste opties contact op met uw adviseur.